Centrum Dialogu i Modlitwy w Oświęcimiu

Wystawa „Napad III Rzeszy na Polskę” w Centrum Dialogu i Modlitwy w Oświęcimiu

….jak co w ogóle do czegoś jest przydatne, to pamięć, która może uratować ludzkość.
Elie Wiesel
                                                           
4.10-31.01.2021

 
W dniach od 4.10.-31.01.2021 w Centrum Dialogu i Modlitwy została zaprezentowana Wystawa pt. „Napad III Rzeszy na Polskę”. Ekspozycję przygotowała Biblioteka Pokoju, Muzeum Antywojenne Berlina Brandenburgii, z którym nasz Dom współpracuje od 12 lat.

W ubiegłym roku, z okazji 80 rocznicy wybuchu II wojny światowej ta obwoźna wystawa odwiedziła dziesięć miejscowości na terenie Republiki Federalnej Niemiec. Dziesięć  lat trwało kompletowanie fotografii, które pochodzą z archiwów polskich i niemieckich, ale również z prywatnych kolekcji. Dwa lata trwały prace nad przygotowaniem całości ekspozycji.
180 czarno-białych zdjęć opatrzonych podpisami, cytaty przemówień i rozkazów dowódców i funkcjonariuszy III Rzeszy oraz  świadectwa ofiar, prezentują różne aspekty okupacji niemieckiej w Polsce. Twórcom wystawy zależało, aby przy pomocy tych zdjęć pokazać wojnę z perspektywy zwykłych ludzi, których ona dotknęła.

W Polsce, wcześniej w Centrum Kultury Żydowskiej w Krakowie, a następnie w naszym Domu przedstawione zostały trzy, z pięciu części oryginalnej wystawy, w których autorzy skoncentrowali się na poszczególnych tematach: „Napad na Polskę 1939”, „Przestrzeń Życiowa na wschodzie „oraz „Przesiedlenie na Śmierć.
 

„Napad na Polskę 1939”


Polska była pierwszym krajem w Europie, który został napadnięty w czasie II wojny światowej i prawie ostatnim, który został opuszczony przez okupanta. Poniosła najwięcej ofiar, biorąc pod uwagę populację przedwojenną: około jedna trzecia ludności nie dożyła 1945 roku. Już 22 sierpnia 1939 r. Hitler ogłosił przed dowódcami Wehrmachtu w Obersalzberg, że będzie szukał okazji do rozpoczęcia wojny z Polską: „Wojna nie jest to kwestia prawa, ale zwycięstwa” W rozpoczęciu i prowadzeniu wojny nie chodzi o sprawiedliwość tylko o zwycięstwo”.



Po zaaranżowanej przez niemiecką stronę polskim ataku na radiostację w Gliwicach na Górnym Śląsku Hitlerowskie Niemcy zaatakowały 1.09.1939 słabą militarnie Polskę. Już we wczesnych godzinach porannych miasteczko Wieluń zostało zrównane z ziemią. W wyniku bombardowań terenowych zginęło 1200 osób - pierwsza zbrodnia wojenna II wojny światowej. Stopniowo wojska niemieckie podbiły kraj, a bombardowanie Warszawy Sztukasami zamieniło półtoramilionowe miasto w kupę gruzów. Po prawie 30 dniach Polska została pokonana na lądzie i podzielona między hitlerowskie Niemcy i Związek Radziecki.
Wojska niemieckie działały z zaleconą przez Hitlera „największą brutalnością”.
Wermacht, grupy operacyjne policja bezpieczeństwa oraz Volksdeutscher Selbstschutz obchodziły się z ludnością cywilną w nadzwyczaj okrutny sposób. Masowe rozstrzeliwania były na porządku dziennym.

 

Wyrwanie polskiego słupa granicznego.
1 Wrzesień 1939    

Niemiecka Luftwaffe bombardowała otwarte miasta i wsie.




Wieluń, małe miasteczko w pobliżu Wrocławia było  pierwszym miastem zniszczonym przez niemieckie  bombardowania podczas II wojny światowej. Nie było w  nim polskich żołnierzy.

Z prywatnego albumu „Wkraczanie”. Wrzesień 1939. 

Niemieccy żołnierze od pierwszego dnia wojny rozstrzeliwali bezbronnych ludzi. Tysiące zginęło podczas egzekucji 
7.09.1939 na rynku w Bydgoszczy.   

Niemieccy żołnierze pozują przed palącymi się domami pod Włocławkiem. Wrzesień 1939

Polscy uchodźcy.

Podczas parady zwycięskiej większość została w domu. Było tam tylko kilkuset Niemców. W.Bartoszewski. Warszawa 5 października 1939.

Niemiecka karta pocztowa z wydawnictwa Photo-Hoffmann, Monachium. „Polscy jeńcy czekający na ewakuację” 1939 r. Od 1940 r około 420 000 polskich jeńców wojennych zostało wykorzystywanych. do pracy przymusowej.

Przestrzeń życiowa na wschodzie 1939-44


„Ewakuacja Polski” - w drodze na dworzec kolejowy Kraj Warty 1940


W Polsce ustanowiony został brutalny reżim okupacyjny oparty na aresztowaniach, deportacjach i egzekucjach. Okupanci rekwirowali Polski majątek, zamykali szkoły wyższe, niszczyli oraz rabowali dzieła sztuki. Od pierwszego dnia wojny hitlerowskie Niemcy usiłowały toczyć „wojnę rasową” przeciwko polskiej ludności. Dla tzw. nieniemieckiej ludności Wschodu  miało  już nie być szkoły. Celem było po prostu liczenie do 500, napisanie własnego nazwiska i posłuszeństwo Niemcom.
Setki tysięcy Polaków zostały wypędzone ze swoich domów, aby stworzyć tzw. „Przestrzeń życiową” dla Niemców.
Setki tysięcy Polaków zostało wykorzystanych i zabitych w niewolniczej pracy w obozach karnych i więzieniach.
Na porządku dziennym były bezwzględne grabieże, masowe mordy inteligencji, wypędzanie ludności i wywózki do Niemiec na roboty przymusowe. Konfiskata dużej części żywności i produktów rolnych szybko doprowadziła do głodu w większości kraju. Polakom, uznawanym za „gorszych rasowo”, odmawiano prawa do godnego życia.  Państwo polskie miało się już nigdy więcej nie odrodzić.
 

Niemieccy żołnierze na gruzach pomnika Grunwaldu. Zniszczono też wiele innych ważnych dla Polski zabytków. Kraków, zima 1939-40

Zamknięto wszystkie biblioteki publiczne i zniszczono wiele milionów książek: zbiórka na konfiskatę i niszczenie książek i archiwów, Poznań 1942

Rozporządzenie Gubernatora Generalnego Hansa Franka z dnia 24 kwietnia 1940 r. o obowiązku dyspozycyjności do pracy w rolnic w rolnictwie na terenie Niemiec. W czasie II wojny światowej na roboty przymusowe wywieziono prawie 3 mln Polaków.

Polscy rolnicy, którzy musieli opuścić swoje gospodarstwa. Kraj Warty, ok. 1940 r. Około dwóch i pół miliona Polaków zostało przesiedlonych, 860 000 zamkniętych w więzieniach lub obozach koncentracyjnych

W szkole polskie tablice zostały usunięte, a na ich miejscu uroczyście zainstalowano niemieckie. Polskie dzieci były wykluczone z lekcji. 1939

Niemiecki sklep w Krakowie, październik 1939 r. W przeciwieństwie do miejscowej ludności, członkowie Wehrmachtu, policji i SS nie cierpieli głodu.
Warszawa 1941.

Egzekucja w Krakowie w dniu 18 Grudnia 1939

Zakładnicy na rynku głównym w Drzewicy. 1939 Kurt Seeliger

W drodze na masowe rozstrzelanie polskich zakładników w Bochni, 18 grudnia 1939 r.

Zakładnicy przed rozstrzelaniem. Drzewica 1939. Kurt Seeliger.

Jan Farion, siedem lat w 1943 roku. Tysiące dzieci musiało również pracować przymusowo. Otrzymywali tylko połowę z już niewystarczającej racji żywnościowej dla dorosłych.

Marianna Żołądek, w obozie dla robotników przymusowych na terenie Austrii, sierpień 1943. Kobieta trzyma na kolanach owiniętego kocem syna , urodzonego jeszcze w Polsce w lipcu 1943.

SS Sturmbannführer Karl Ehrlich, komendant „Obozu karnego policji bezpieczeństwa dla dzieci i młodzieży polskiej w Łodzi, przeprowadził inspekcję dzieci, które właśnie przybyły. Około jedna trzecia z prawie 12 000 uwięzionych dzieci w wieku od 2 do 16 lat zmarła.
 


„Przesiedlenie” na śmierć


Szczególnie mocno ucierpiała ludność żydowska w Polsce. W okupowanym kraju Niemcy zorganizowali zagładę europejskich Żydów. Oni mieli  jeszcze mniejsze szanse na przeżycie niż pozbawienie już praw Polacy wyznania nieżydowskiego. Podczas wojny zginęło sześć milionów Polaków. Trzy miliony z nich było pochodzenia żydowskiego.
W październiku 1939r. w Piotrkowie Trybunalskim utworzono pierwsze getto, kolejne powstawały w 1940 r. w Łodzi, Warszawie, 1941 w Krakowie. W 1942 r. w obozach zagłady rozpoczęła się decydująca faza tzw. „ostatecznego rozwiązania kwestii żydowskiej”.
Niemal nikt z zamkniętych w gettach i wywiezionych do obozów zagłady nie przeżył. Z 3 milionów Żydów około 10% żyło jeszcze w 1945 roku, głównie dlatego, że uciekli za granicę.

 

Już 23 listopada 1939 roku gubernator generalny Hans Frank nakazał wszystkim żydowskim mieszkańcom noszenie białych opasek z niebieską gwiazdą Dawida.

Oznaczenie żydowskiego sklepu z parasolami w krakowskim getcie, maj 1941. Wszystkie polskie i niemieckie szyldy firmowe musiały zostać usunięte i zastąpione szyldami w języku hebrajskim.

Wypędzenie Żydów z dzielnicy Krakowa przeznaczonej dla Niemców.
Około 1939 roku.

Przymusowe przesiedlenie do getta.
Kraków 1941

Budowa muru getta. Kraków. Maj 1941. Archiwum Federalne Koblenz

Przymusowe przesiedlenie do getta. Kraków 1941

Więźniarki w obozie koncentracyjnym Kraków-Płaszów. 1944

Więźniarki w żwirowni obozu koncentracyjnego Auschwitz.

Przymusowa praca Żydówek w obozie koncentracyjnym w Płaszowie. 1943-44

Obóz koncentracyjny w Płaszowie. W sumie uwięziono tu 25000 osób. Pierwsi przybyli z krakowskiego getta, w marcu 1943 roku.

Na krótko przed deportacją wiele osób nadal próbuje wymienić przedmioty gospodarstwa domowego na żywność.

Deportacja do obozu zagłady. Łódź

Dworzec kolejowy w Krakowie. Transport do obozu zagłady w Bełżcu.

Czekanie na deportację do obozu zagłady. Kraków, ok. 1943

Deportacje Żydów z zachodnich krajów. Łódź, początek roku 1942.

Deportacje do obozu zagłady. Łódź, lato 1944.
 
 

Walka o godność człowieka


..Fakt, że Getto warszawskie broniło się w 1943 roku nie był przypadkiem, był to skutek czteroletniej walki społeczeństwa, które zostało zamknięte w nieludzkich warunkach, gdzie ich maltretowano i poniżano. I nawet w tych warunkach powstawały uniwersytety, szkoły, organizacje społeczne i prasa podziemna. Powstanie było konsekwencją aktywności, ostatnią jeszcze istniejącą możliwością, żeby się bronić przed śmiercią. Długi heroiczny opór getta zniszczył mit niezwyciężonego niemieckiego Wehrmachtu

Marek Edelman

 

Janusz Korczak (właściwie Henryk Goldschmidt) 22.7.1878, prawdopodobnie 7.8.1942, pediatra, autor, pedagog i dyrektor domu dziecka w getcie warszawskim. W sierpniu 1942 r. deportowano około 200 dzieci do obozu zagłady w Treblince. Pomimo propozycji ocalenia dla siebie, nie zostawił dzieci.

Irena Sendler, 15.2.1910 -12.5.2008 Pracownik socjalny i pielęgniarka. Wraz ze swoimi pomocnikami przemyciła z getta warszawskiego 2500 żydowskich dzieci, zdobyła fałszywe dokumenty i umieściła je w polskich rodzinach, klasztorach i domach dziecka.

Emanuell Ringelblum 1890-1944 Inicjator powstania podziemnego archiwum w getcie warszawskim, w celu udokumentowania zbrodni popełnionych na mieszkańcach. W marcu 1944 r. jego kryjówka została zdradzona i został rozstrzelany wraz z rodziną i ich polskimi opiekunami.

Ester Altenberg, 1916- kwiecień 1943, uczestniczka powstania w getcie warszawskim.

Tema Schneidermann, 1917-1943 r. Jako kurierka żydowskiego ruchu oporu, podróżowała między Warszawą, Białymstokiem i Wilnem. Złapana w 1943 i zamordowana w Treblince.

Marek Edelman, 1919-2009. Jeden z przywódców powstania w getcie warszawskim. Uciekł kanałami pod koniec powstania w maju 1943 roku. W 1944 r. brał udział w Powstaniu Warszawskim.

Czesław Miłosz, 1911-2015, pisarz. W czasie okupacji w konspiracji uratował życie kilku Żydom.

Witold Pilecki, 1901-1948, kapitan kawalerii, współtwórca tajnej armii polskiej. W 1940 r. dobrowolnie trafił do obozu koncentracyjnego Auschwitz, w 1943 r. uciekł.

Maksymilian Kolbe, 1894-1941. franciszkanin. W 1941 r. dobrowolnie wybrał śmierć głodową w zamian za skazanego współwięźnia w obozie Auschwitz.

Witold Hulewicz, 1895-1941. Redaktor podziemia. Aresztowany, stracony w Palmirach pod Warszawą.


Kiedy Armia Czerwona była tylko pięć dni marszu - około 50 km - od Warszawy, ogłoszono 1.08.1944 Powstanie Warszawskie jednogłośnie w imieniu wszystkich grup oporu. Na początku udało się powstańcom wyzwolić większą część miasta. Ze strony niemieckiej walka była prowadzona bardzo brutalnie. Systematycznie niszczono dom po domu. Prawie codziennie mordowano masowo ludność cywilną. Bez pomocy z zewnątrz, po 63 dniach desperackiej walki, powstanie

L.M. Bartelski, S. Kopf, J. Tomaszewski


 

Budowa barykady na Powiślu.
Warszawa,1944 T. Bukowski

14 sierpnia Niemcy odcięli dopływ wody: mieszkańcy podczas niebezpiecznego przejścia przez Złotą w drodze do studni.

Powstańczy plakat w dzielnicy Śródmieście Północ T. Bukowski

Powstaniec z grupy "Rafałki" z Powiśla. Warszawa, sierpień 1944 r. T. Bukowski

Kontrola dokumentów przez strażników na ulicy Wareckiej. T. Bukowski
 

Ruiny i zgliszcza. Warszawa 1945-47

 

Teren byłego getta w Warszawie, 1947. Jindrich Marco.

Zaraz po wojnie Warszawa była pustym, opuszczonym miastem. Życie wróciło powoli.

Ulica Podwale od Placu Pałacowego, 18 marca 1945 r. L Sempoliński

Rynek Starego Miasta w Warszawie od strony Dekerta Zniszczenia dokonano na wyraźną prośbę Hitlera i Himlera po stłumieniu powstania w październiku 1944.

Na ul. Piwnej. 85% Warszawy zostało w 1945 r. całkowicie, zniszczone, łącznie ze wszystkimi mostami. L.Sempoliński

Budynek firmy ubezpieczeniowej Prudential. 25 marca 1945. L Sempoliński

Powrót na wymarłe gruzowisko. 700 000 warszawiaków zginęło podczas okupacji niemieckiej, w tym ponad 300 000 Żydów.

Powrót do Warszawy. Styczeń 1945
 

Świat zginie, a człowiek nic nie będzie wiedział. Wszystko, co wczoraj było, ulegnie zapomnieniu, czego dzisiaj nie widzimy, co jutro przyjdzie - nie będziemy się bali. Zapomni się, że przegraliśmy wojnę, zapomni się, że ją zaczęliśmy, zapomni się, że ją prowadziliśmy. Dlatego wojna się nie kończy.
Karl Kraus



 
   8 stycznia 2021 

Kontakt


Krakowska Fundacja
Centrum Dialogu i Modlitwy
w Oświęcimiu
ul. M. Kolbego 1, 32-602 Oświęcim

tel.: +48 (33) 843 10 00
tel.: +48 (33) 843 08 88
fax: +48 (33) 843 10 01

Dział Edukacyjny: education@cdim.pl
Recepcja: reception@cdim.pl

GPS: 50.022956°N, 19.19906°E

Facebook

Realizacja: Wdesk
2017 - 2021 © Centrum Dialogu i Modlitwy w Oświęcimiu Polityka cookies RODO
zamknij
Ten serwis, podobnie jak większość stron internetowych wykorzystuje pliki cookies. Dowiedz się więcej o celu ich używania i zmianie ustawień cookie w przeglądarce. Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na używanie cookie, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki. | Polityka cookies