19 stycznia 2026 roku Oświęcimskie Centrum Dialogu i Modlitwy, we współpracy z Konsulem Generalnym Węgier, było współorganizatorem spotkania poświęconego dziennikowi Olgi
Galló „Dziesięć miesięcy Babilonu”. W trakcie wydarzenia zgromadzeni goście podjęli refleksję nad doświadczeniem obozowym ofiar, pamięcią tragedii oraz międzypokoleniowym przekazem świadectwa.

Scenariusz spotkania oparty był na zapiskach Olgi Galló – byłej więźniarki niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego KL Groß-Rosen. Jej dziennik stanowi poruszające świadectwo codzienności obozowej, ukazując dramat jednostki uwikłanej w system przemocy i odczłowieczenia, a zarazem stawiając pytania o odpowiedzialność pamięci i sens jej przekazywania kolejnym pokoleniom.

Uczestników spotkania przywitali Dyrektor Centrum Dialogu i Modlitwy w Oświęcimiu, ks. Dariusz Chrostowski, oraz wicedyrektor Centrum, Elżbieta Wronka. W swoim wystąpieniu ks. Dyrektor podkreślił znaczenie miejsca, w którym odbywało się wydarzenie – przestrzeni dialogu, refleksji i spotkania – oraz wagę osobistych świadectw w budowaniu wrażliwości historycznej i etycznej. Zaznaczył, że dziennik Olgi Galló jest głosem jednej osoby, który staje się głosem całego pokolenia naznaczonego doświadczeniem Zagłady.

„Dzisiejsze spotkanie jest zaproszeniem do uważnego wsłuchania się w historię jednostki, która staje się głosem całego pokolenia” – mówił.

Głos zabrał również Konsul Generalny Węgier w Krakowie, dr Tibor Gerencsér, który rozpoczął swoje przemówienie poruszającymi słowami: „Zadaniem dziadków jest opowiadanie historii, a zadaniem wnuków — słuchanie”. W swojej wypowiedzi podkreślił także, że Auschwitz jest największym cmentarzem ludności węgierskiej poza granicami Węgier.

Wprowadzenie do tematyki obozowej przedstawiła dr hab. Dorota Sula, pracownik naukowy Muzeum Gross-Rosen w Rogoźnicy. Jej wystąpienie osadziło zapiski Olgi Galló w szerszym kontekście historycznym funkcjonowania obozu KL Groß-Rosen, pomagając uczestnikom lepiej zrozumieć realia, w jakich powstawał dziennik.

Szczególnym momentem spotkania była prezentacja fragmentu monodramu „Akta Babilonu” w wykonaniu Andrei Fullajtár – wybitnej węgierskiej aktorki i wnuczki Olgi Galló. Artystyczna interpretacja tekstu, połączona z osobistym wymiarem rodzinnej pamięci, nadała świadectwu wyjątkową głębię i emocjonalną siłę. Występ stał się przejmującym przykładem dialogu międzypokoleniowego, w którym historia zapisana w dzienniku została ożywiona na scenie.

Zwieńczeniem wydarzenia była rozmowa z Andreą Fullajtár, podczas której artystka podzieliła się refleksjami na temat pracy nad monodramem, znaczenia pamięci rodzinnej oraz roli sztuki w przekazywaniu doświadczeń Zagłady współczesnym odbiorcom.

W wydarzeniu wzięli udział m.in. Dr. Gerencsér Tibor – Konsul Generalny Węgier w Krakowie, Rafał Zieliński – Zastępca Wójta Gminy Oświęcim, Helena Wisła – Prezeska Zarządu Fundacji Pomnik – Hospicjum Miastu Oświęcim, Dorota Mleczko – Dyrektor Muzeum Pamięci Mieszkańców Ziemi Oświęcimskiej, Barbara Ledwoń – Wicedyrektor Małopolskiego Centrum Doskonalenia Nauczycieli ds. Ośrodka w Oświęcimiu, Monika Stalica – Naczelnik wydziału Edukacji, Zdrowia i Spraw Społecznych ze Starostwa Powiatowego w Oświęcimiu oraz uczniowie szkół podstawowych oraz ponadpodstawowych.

Spotkanie wokół dziennika „Dziesięć miesięcy Babilonu” stało się przestrzenią uważnego słuchania, refleksji i dialogu – potwierdzając misję Centrum Dialogu i Modlitwy w Oświęcimiu jako miejsca, w którym pamięć przeszłości pozostaje żywa i zobowiązująca.

Olga Galló (Salgótarján, 1914 )

Olga Galló była węgierską Żydówką, więźniarką KL Auschwitz i KL Gross-Rosen – Hochweiler oraz autorką jednego z najważniejszych kobiecych dzienników obozowych. Pod koniec czerwca 1944 r. została deportowana z Budapesztu do KL Auschwitz, skąd po czterech miesiącach trafiła w grupie 1000 kobiet do podobozu KL Gross-Rosen – Hochweiler. Podczas uwięzienia prowadziła szczegółowe zapiski dokumentujące codzienne życie i mechanizmy terroru w obozie. Po wojnie zostały one opublikowane pod tytułem „Dziesięć miesięcy w Babilonie” i uznane za cenne świadectwo Zagłady. Pełna, nieocenzurowana wersja pamiętnika ukazała się w 2025 roku. Galló zmarła w 2004 r. Jest babcią węgierskiej aktorki Andrei Fullajtár, która na podstawie jej zapisków stworzyła monodram teatralny.

Andrea Fullajtár (Budapeszt, 7 września 1973)

Andrea Fullajtár to węgierska aktorka, specjalizująca się głównie w rolach tragicznych. Studiowała aktorstwo po wcześniejszej nauce w National Academy of Drama, a w 1997 roku zaprezentowała swój spektakl egzaminacyjny w teatrze Kamra. Równolegle z karierą sceniczną była związana z Uniwersytetem Sztuk Teatralnych i Filmowych, gdzie pełniła funkcję kierownika katedry aktorskiej. Jest wnuczką Olgi Galló, ocalałej z Auschwitz, której dzienniki stały się podstawą nagradzanego monodramu Fullajtár wystawionego w 2025 roku.

Dr. hab. Dorota Sula

Polska historyczka XX wieku, specjalizująca się w badaniach nad nazistowskimi obozami koncentracyjnymi, zwłaszcza Gross-Rosen, oraz powojennymi migracjami ludności. Zawodowo związana jest z Muzeum Gross-Rosen w Rogoźnicy, gdzie prowadzi działalność badawczą i edukacyjną. Doktorat uzyskała na KUL, a habilitację na UAM w Poznaniu. Jest autorką licznych publikacji poświęconych historii obozów i losom ich więźniów.

Fot. Konsulat Generalny Węgier w Krakowie

Fot. Centrum Dialogu i Modlitwy w Oświęcimiu