14 lipca, 2025 - 18 lipca, 2025
22.07.2025
W ubiegłym tygodniu grupa praktykantów z urzędów dzielnic Friedrichshain-Kreuzberg i Pankow oraz kilku uczniów Louise-Schroeder-Schule (OSZ LSS) odbyła wspólną podróż edukacyjną do Auschwitz i Krakowa. Ta intensywna wizyta w miejscach pamięci nie tylko przybliżyła młodym ludziom historyczne miejsca niemieckiej historii, ale także pokazała, jak cenne może być wspólne uczenie się ponad granicami dzielnic.
Po siedmiogodzinnej podróży autobusem grupa dotarła do miejsca zakwaterowania w Oświęcimiu (Auschwitz). Już pierwszego wieczoru uczestnicy zwiedzili centrum miasta z rynkiem i doświadczyli podczas nocnego spaceru wzdłuż obozu macierzystego I przytłaczającej atmosfery tego miejsca – pierwszego, cichego kontaktu z przeszłością.
Śladami życia żydowskiego w Krakowie
Drugiego dnia grupa udała się do Krakowa. Przy wejściu do słynnej fabryki Oskara Schindlera uzyskali wgląd w niezwykłe działania Schindlera i historię miasta pod niemiecką okupacją. Następnie grupa zwiedziła dawne żydowskie getto, poruszające miejsca kręcenia filmu „Lista Schindlera” oraz Plac Bohaterów Getta z jego znanym pomnikiem krzeseł.
Szczególnie imponująca była wizyta w żydowskiej dzielnicy Kazimierz i jednej z historycznych synagog. Tam uczestnicy poznali bogatą historię i kulturę żydowską, która została niemal całkowicie zniszczona przez Shoah.
Dialog i refleksja
Trzeciego dnia Elżbieta Wronka, Wicedyrektor Centrum Dialogu i Modlitwy w Oświęcimiu, powitała uczestników poruszającym wykładem o historii, misji i szczególnym znaczeniu tego miejsca. Grupa mieszkała w tym domu przez cały tydzień, który stał się miejscem zatrzymania, wymiany i wspólnej refleksji. Następnie odbyła się wizyta w wystawie Gerharda Richtera. Pracownik Centrum oprowadził grupę po imponującej wystawie, szczególnie po cyklu „Birkenau” Gerharda Richtera. Obrazy i instalacje, które zajmują się artystyczną przedstawialnością Shoah, stały się okazją do intensywnego dialogu i krytycznej refleksji w grupie. Uczestnicy wymieniali się poglądami na temat wpływu dzieł oraz granic i możliwości artystycznej kultury pamięci. Najbardziej poruszającym doświadczeniem tego dnia było rozległe, czterogodzinne oprowadzanie po obozie macierzystym I w Auschwitz. Grupa została głęboko skonfrontowana z historycznymi świadectwami zbrodni narodowosocjalistycznych oraz historiami życia i cierpienia ofiar – spotkanie, które nikogo nie pozostawiło obojętnym.
Konfrontacja i nowe perspektywy
Czwartego dnia uczestnicy pracowali w małych grupach nad tematami, które pojawiły się podczas podróży: wspomnienia z poprzedniego dnia w obozie macierzystym, aktualne wydarzenia polityczne i antysemityzm w Niemczech oraz życie żydowskie w Berlinie. Intensywna konfrontacja pokazała, jak bezpośrednio przeszłość i teraźniejszość są ze sobą powiązane. Kolejnym punktem programu była wizyta w Żydowskim Muzeum Oświęcim („Oszpicin”). Oprowadzenie dało wgląd w ponad 400 lat historii żydowskiego miasta i wyraźnie pokazało, jak żywe i różnorodne było życie żydowskie w Oświęcimiu przed Shoah. Podczas późniejszego spaceru po mieście i żydowskim cmentarzu stało się to szczególnie namacalne.
Dzień zakończył się czterogodzinnym, bardzo poruszającym oprowadzaniem po obozie zagłady Auschwitz-Birkenau – cichym, ale tym bardziej dobitnym zakończeniem wizyt w miejscach pamięci.
Wspólnota ponad granicami dzielnic
Szczególnym aspektem tej podróży było to, że oprócz praktykantów z Friedrichshain-Kreuzberg uczestniczyli także praktykanci z urzędu dzielnicy Pankow oraz uczniowie Louise-Schroeder-Schule. Mimo różnych zawodowych doświadczeń wszystkich łączy wspólna nauka w Louise-Schroeder-Schule. Wspólne doświadczenia, rozmowy i pamięć zbliżyły grupę i umożliwiły spotkania ponad granicami dzielnic i instytucji.
Pedagogiczne wsparcie i trwały wpływ
Przez cały tydzień uczestnikom towarzyszyły z dużą empatią i wysoką kompetencją fachową Franziska Fischer i Hanna Häbel, nauczycielki historii i biologii z Louise-Schroeder-Schule, oraz Lothar Schnepp, pedagog miejsc pamięci w Młodzieżowym Ośrodku Edukacyjnym Haus Kreisau. Prowadzili oni grupę wrażliwie przez wymagające tematy i zapewniali bezpieczną przestrzeń, w której było miejsce na pytania, uczucia i myśli – cenne wsparcie w porządkowaniu i przetwarzaniu przeżyć.
Pamięć zobowiązuje – na teraz i na przyszłość
Po wspólnym śniadaniu w ostatnim dniu grupa wyruszyła w drogę powrotną do Berlina – bogatsza o wiele doświadczeń, nowe przyjaźnie i głębokie wrażenia. Młodzi ludzie wracają jako ambasadorzy pamięci do swoich dzielnic i klas szkolnych. Zabierają ze sobą centralne przesłanie podróży „Nigdy więcej to teraz” do swojej codzienności i przyszłej pracy zawodowej.
Właśnie w czasach, gdy nienawiść i podżeganie znów stają się głośniejsze, takie podróże edukacyjne są ważniejsze niż kiedykolwiek. Ponieważ demokracja żyje zaangażowaniem swoich obywateli – i kulturą pamięci, która nigdy nie może zamilknąć.
Autor zdjęć: Alexander Rost
Tekst i zdjęcia pochodzą ze strony: