Centrum Dialogu i Modlitwy w Oświęcimiu

Manfred Deselaers – Znaczenie perspektyw dla teologii po Auschwitz

Strona: 2

 

Polska Perspektywa

Nazizm i Komunizm

Polska pamięta podwójną twarz II Wojny Światowej, która rozpoczęła się 1 września 1939 roku inwazją Niemiec hitlerowskich, a 17 września tego samego roku inwazją Rosji sowieckiej. Oba systemy były antychrześcijańskie - neopogański nazizm i ateistyczno - materialistyczny komunizm. Oba systemy dążyły do zniszczenia polskiej niezależności i polskiej tożsamości. Oba systemy niszczyły opozycję militarną i elity narodu.
Te doświadczenia wpisują się w długą historię walk o prawo do niezależnego istnienia na mapie politycznej Europy, dokąd Polska wróciła w 1918 roku po 123 latach nieistnienia i po wielu nieudanych powstaniach. Wróciła tylko na 21 lat.
 

Chrześcijańskie korzenie

Od początku Polska związana była z chrześcijaństwem i kościołem katolickim, który stanowi w pewnym sensie kręgosłup tożsamości narodowej. 
Chrzest Polski w 966 roku był zarazem początkiem państwowości i chrystianizacji Polski.
W 1386 roku zawarto Unię Polsko – Litewską, czego efektem była chrystianizacja ziem litewskich w obrządku rzymskim.
W czasach demokracji szlacheckiej, która datuje się od 1505 roku wybierano króla, często pochodzenia zagranicznego. Stabilność kraju gwarantował wtedy Prymas Polski jako Interrex Rzeczpospolitej Obojga Narodów.
W 1656 roku w czasie najazdu szwedzkiego w katedrze lwowskiej Król Jan Kazimierz koronował Matkę Bożą na Królową Korony Polskiej, a następnie złożył uroczyste Śluby. Odtąd Matka Boża czczona jest jako Patronka i Królowa Korony Polskiej.
W 1791 roku Sejm Wielki ogłosił Konstytucję 3 Maja, której pierwszy paragraf stanowił, że „religią narodową panującą jest i będzie wiara święta rzymska katolicka”. Jednocześnie zapis ten gwarantował poszanowanie innych wyznań oraz wolność religijną.
Niedługo potem, w 1795 roku, Polska zniknęła z mapy Europy. Jednakże w kościołach na terenie zaboru rosyjskiego, pruskiego oraz austriackiego dalej mówiono po polsku. Tam też najbardziej można się było czuć Polakiem.

Mesjanizm i męczeństwo

Duch polski rozwijał się odtąd przede wszystkim wśród paryskiej emigracji, gdzie wizja wolności łączyła się z mesjańską wizją. Adam Mickiewicz pisał:
 
I rzekła na koniec Polska: Ktokolwiek przyjdzie do mnie, będzie wolny i równy, gdyż ja jestem WOLNOŚĆ. Ale królowie posłyszawszy o tym, zatrwożyli się w sercach swych i rzekli: ( ... ) Pójdźmy, zabijmy Naród ten. I uknuwali między sobą zdradę. ( ... ) I umęczono Naród polski i złożono w grobie, a królowie wykrzyknęli: Zabiliśmy i pokonaliśmy Wolność. A wykrzyknęli głupio (... ). Bo Naród polski nie umarł, ciało jego leży w grobie, a dusza jego zstąpiła z ziemi, to jest z życia publicznego, do otchłani, to jest do życia domowego ludów cierpiących niewolę w kraju ( ... ). A trzeciego dnia dusza wróci do ciała i Naród zmartwychwstanie i uwolni wszystkie ludy Europy z niewoli.1

Przekonanie, że Bóg jest po stronie narodu Polskiego, a Matka Boża jest opiekunką ojczyzny  - Matki tkwiło głęboko w umysłach ludzi. Łączyło się to z tradycją, która widzi głęboki sens w męczeństwie - warto zostać wiernym Bogu, Ojczyźnie i wartościom mimo cierpień, pomimo śmierci. Krew męczenników owocuje. Po śmierci nachodzi zmartwychwstanie jako dar Boży.
Kiedy po 123 latach nieobecności na mapie Europy, Polska odzyskała swoją państwowość, preambuła do konstytucji z 1921 roku zaczynała się słowami: „W imię Boga Wszechmogącego! My, Naród Polski, dziękując Opatrzności za wyzwolenie nas z półtorawiekowej niewoli …”. Nowa niepodległa Polska jest więc traktowana jako dar Boży.

Wybuch II Wojny Światowej w 1939 roku znowu zniszczył państwo polskie. Więc nie było zmartwychwstania? Nie był Bóg z narodem? Jednak wiara pod wpływem okupacji nie załamała się, mimo że przeżyła wielką próbę. Słowa przysięgi podziemnej Armii Krajowej:
 
W obliczu Boga Wszechmogącego
i Najświętszej Maryi Panny, Królowej Korony Polskiej
kładę swe ręce na ten Święty Krzyż, znak Męki i Zbawienia,
i przysięgam
być wiernym Ojczyźnie mej, Rzeczypospolitej Polskiej,
stać nieugięcie na straży Jej honoru
i o wyzwolenie Jej z niewoli walczyć ze wszystkich sił -
aż do ofiary życia mego.

Auschwitz

Istnieje wiele świadectw chrześcijańskiej wiary z czasu wojny  - także ofiar obozu Auschwitz.
Z grypsu Wacława Stacherskiego wysłanego z bunkra bloku 11 do żony przed straceniem w dniu 18 września 1944 roku:
 
O Irys! Jest Bóg, choć tak trudno tutaj w to uwierzyć. Wczoraj, w niedzielę, wysłuchałem przez okno piwniczne Mszy św., którą odprawiano skrycie na parterze. Przypomina to starochrześcijański okres katakumb. Jeden Bóg tylko może wiedzieć, gdzie było więcej świętych i męczenników - w Rzymie czy w Oświęcimiu.2

Ojciec Maksymilian Kolbe, który w obozie oddał swoje życie za innego więźnia, stał się w Polsce symbolem zwycięstwa miłości wypływającej z wiary w świecie nienawiści. W czasach powojennych Auschwitz odgrywał ważną rolę w oficjalnej edukacji komunistycznej jako symbol roli Związku Radzieckiego, który wyzwolił obóz i Europę od faszyzmu. Świadomie nie chciano, aby z obozem łączono wymiar religijny. Na tym tle kult św. Maksymiliana Kolbe, który rozszerzał się od czasu beatyfikacji w 1971 roku, reprezentował inną, religijną wizję pamięci o Auschwitz.
Największy katolicki ruch młodzieżowy w Polsce w czasach komunizmu, „Oaza” został założony po wojnie przez Ks. Franciszka Blachnickiego, byłego więźnia Auschwitz, który czekając na wykonanie wyroku śmierci przeżył swoje nawrócenie. Niespodziewanie wyroku nie wykonano. Odtąd był przekonany, że prawdziwa wolność to wolność wewnętrzna, a ci którzy są zakorzenieni w modlitwie i ufają Chrystusowi, nie muszą bać się ani władzy ani śmierci. Można to nazwać polską teologią wyzwolenia. W późniejszych czasach ludzie ruchu oazowego odgrywali dużą rolę w rewolucji Solidarności.
 
Strona: 1 2 3 4

Kontakt


Krakowska Fundacja
Centrum Dialogu i Modlitwy
w Oświęcimiu
ul. M. Kolbego 1, 32-602 Oświęcim

tel.: +48 (33) 843 10 00
tel.: +48 (33) 843 08 88
fax: +48 (33) 843 10 01

Dział Edukacyjny: education@cdim.pl
Recepcja: reception@cdim.pl

GPS: 50.022956°N, 19.19906°E

Facebook

Realizacja: Wdesk
2017 - 2022 © Centrum Dialogu i Modlitwy w Oświęcimiu Polityka cookies RODO
zamknij
Ten serwis, podobnie jak większość stron internetowych wykorzystuje pliki cookies. Dowiedz się więcej o celu ich używania i zmianie ustawień cookie w przeglądarce. Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na używanie cookie, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki. | Polityka cookies