Centrum Dialogu i Modlitwy w Oświęcimiu

Manfred Deselaers – Jan Paweł II i Auschwitz

Strona: 3

Prawa Człowieka i Narodów

Lekcja Auschwitz jednak nie dotyczy jedynie sensu indywidualnego życia i śmierci. Dotyczy nie mniej kszałtu naszych społeczeństw, narodów i relacji międzynarodowych. W Auschwitz w 1979 r. Jan Paweł II powiedział:
 
Jeśli jednakże to wielkie wołanie Oświęcimia, krzyk umęczonego tu człowieka, ma przynieść owoce dla Europy (a także dla świata), trzeba wyciągnąć wszystkie słuszne konsekwencje z Deklaracji Praw Człowieka […] A ja wróciłbym jeszcze do mądrości starego mistrza, Pawła Włodkowica, rektora krakowskiego Uniwersytetu Jagiellońskiego w XV w., który głosił, iż trzeba zabezpieczyć prawa narodów […] Nigdy jeden naród nie może rozwijać się kosztem drugiego, nie może rozwijać się za cenę drugiego, za cenę jego uzależnienia, podboju, zniewolenia, za cenę jego eksploatacji, za cenę jego śmierci. To są myśli Jana XXIII, Pawła VI […] Ale mówi je równocześnie syn narodu, który doznał w swych dziejach, dalszych i bliższych, wielorakiej udręki od drugich. Pozwólcie jednak, że nie wymienię tych drugich po imieniu - pozwólcie, że nie wymienię... Stoimy na miejscu, na którym o każdym narodzie i o każdym człowieku pragniemy myśleć jako o bracie.16

Od dawna Jan Paweł II popierał starania o polsko-niemieckie pojednanie.17 Kardynał Wojtyła spotkał się z niemieckimi biskupami podczas Soboru Watykańskigo II w Rzymie (1962-1965). W 1964 r. członkowie niemieckiej sekcji Pax Christi w ramach pielgrzymki pokutnej do Auschwitz spotkali się z Kardynałem Wojtyłą w Krakowie. Kardynał aktywnie uczestniczył w redagowaniu listu Biskupów Polskich do Biskupów Nimieckich, posłany w listopadzie 1965 r. ze słynnymi słowami „przebaczamy i prosimy o przebaczenie”. Ten list dzisiaj często jest uważany jako główny powojenny przełom w relacjach polsko-niemieckich. 1973 r. Katolicy w Niemczech założyli stowarzyszenie Maksymiliana Kolbego [Maximilian-Kolbe-Werk] na rzecz pomocy dla byłych więźniów obozów koncentracyjnych. Jednym z ojców chrzestnych był Krakowski Kardynał. 1974 r. Kardynał Wojtyła odwiedził Republikę Federalną Niemiec. Razem z Kardynałem Julius Döpfnerem z Kolonii odprawiał mszę św. w intecji pokuty i pojednania w Karmelu „Świętej Krwi” [Heilig-Kreuz-Karmel] u progu byłego obozu Dachau. 1978 r. robił tak samo z delegacją polskich biskupów, wśród nich Prymas Polski Stefan Wyszyński, i niemieckimi biskupami, wśród nich Kardynał Jozef Ratzinger, arcybiskup Monachium, późniejszy Papież Benedykt XVI. W 1979 r. Kardynał Ratzinger był obecny podczas mszę św. nowego Papieża Jana Pawła II w Auschwitz-Birkenau. 1980 r. delegacja niemieckich biskupów razem z polskimi biskupami podpisali przed ścianą śmierci w byłym obozie Auschwitz prośbę do Papieża o kanonizację bł. Maksymiliana Kolbego.  Kanonizacja Maximiliana Kolbego 1983 w Rzymie w obecności niemieckich pielgrymów i w koncelebrze z niemieckim Kardynałem Joseph Höffner stała się widocznym symbolem pojednania. 23 czerwca 1996 r. Papież Jan Paweł II przekroczył w Berlinie Bramę Brandenburgską w zjednoczonych Niemczech. „Teraz, po przekroczeniu Bramę Brandenburgską, także i dla mnie II Wojna Światowa się skończyła” miał powiedzieć głęboko wzruszony.18 Stało się jasne, że kontakty kościelne potrafią budować mosty i torować drogi pojednania między narodami.

To wszystko trzeba rozumieć także na tle dyktatury komunistycznej. Papież pamiętał, że II Wojna Światowa zaczęła się 1 września 1939 r. agresją niemieckich nazistów oraz 17 września tego samego roku radzieckiej Armii Czerwonej. W 1942 r. Niemcy rozpoczęli wojnę przeciwko Związkowi Radzieckiemu, w której zginęło wiele milonów Rosjan i obywateli innych narodów. Wojna i okupacja niemiecka w Polsce skończyła się w 1945 r. dzięki Armii Czerwonej. Ale radziecka okupacja Polski trwała do 1989 r. Aby udawadniać sensowność sojuszu Polski ze Związkiem Radzieckim, komunistyczne rządy systematycznie pokazały na Republikę Federalną Niemiec jako wroga, często używając obrazy czasu Wojny. Po opublikowaniu przez Kościół listu biskupów polskich do niemieckich i niemiecką odpowiedź, rozpoczęła się w całej Polsce na wszystkich szczeblach antykościelna kampania pod hasłem „Nigdy nie zapominamy, nigdy nie przebaczamy!”, wyrzucając Kościołowi zdradę narodu. Było to przed obchodami  1000 lecia Państwowości Polski 1 Maja 1966. 3 Maja 1966 obchodzono w Częstochowie  1000 lecie Chrztu Polski. Wtedy Prymas Polski Stefan Wyszynski uroczyście powtórzył słowa przebaczenia Niemcom a wielotysięczny tłum wiernych powtórzył „Przebaczamy!”. Stanowisko Kościoła stało się jasne.19 W 1979 r., zatrzymując się przed umieszczonymi na pomniku w Auschwitz-Birkenau tablicami w językach ofiar, Jan Paweł II powiedział:
 
„I jeszcze jedna tablica - wybrana... Tablica z napisem w języku rosyjskim. Nie dodaję żadnego komentarza. Wiemy, o jakim narodzie mówi ta tablica. Wiemy, jaki był udział tego narodu w ostatniej straszliwej wojnie o wolność ludów. I wobec tej tablicy nie wolno nam przejść obojętnie.”20

Pamięć o obozie Auschwitz, który został wyzwolony przez Armię Czerwoną, odgrywa znaczącą rolę w pamięci Rosjan o wkładzie Związku Radzieckiego w walce o oswobodzenie Europy z faszyzmu. W czasie komunizmu w Polsce istniała tylko jedna oficjalna interpretacja Auschwitz, która akcentowała rolę armii wyzwoleńczej oraz komunistycznych i socjalistycznych aktywistów pośród ofiar. Skoro panującą ideologią był ateistyczny materializm, zabronione były chrześcijańskie nabożeństwa i symbole religijne na terenie byłego obozu.

Największy katolicki ruch młodzieżowy w Polsce w czasach komunizmu, „Oaza” został założony po wojnie przez Ks. Franciszka Blachnickiego, byłego więźnia Auschwitz, który czekając na wykonanie wyroku śmierci przeżył swoje nawrócenie. Niespodziewanie wyroku nie wykonano. Odtąd był przekonany, że prawdziwa wolność to wolność wewnętrzna, a ci, którzy są zakorzenieni w modlitwie i ufają Chrystusowi, nie muszą bać się ani władzy ani śmierci. Można to nazwać polską teologią wyzwolenia. W późniejszych czasach ludzie ruchu oazowego odgrywali dużą rolę w bezkrwawej rewolucji Solidarności.

W liście apostolskim z okazji 50-lecia wybuchu II Wojny Światowej Jan Paweł II napisał:
 
Wam, politycy i mężowie stanu, pragnę raz jeszcze wyrazić moje głębokie przeświadczenie, że oddawanie czci Bogu zawsze idzie w parze z szacunkiem dla człowieka. Obie te postawy składają się na najwyższą zasadę, która pozwoli państwom i blokom politycznym przezwyciężyć wzajemne sprzeczności.21

Wraz z osłabieniem komunizmu w latach 80-tych, tłumione poglądy zaczęły dochodzić do głosu. Na tle pogardy człowieka realizowanej przez neopogański totalitaryzm nazistów oraz ateistycznego materializmu komunistów, wydawało się, że ważne będzie u progu ogromnego cmentarzyska byłego obozu Auschwitz stworzyć miejsce modlitwy. Kiedy przed drugą pielgrzymką Papieża Jana Pawła II do Polski w 1983 r. władze pozwoliły na budowę kościołów, Kardynał Franciszek Macharski z Archidiecezji Krakowskiej pragnął poprzez założenie klasztoru Sióstr Karmelitanek uczcić modlitwą tych, którzy zginęli, oraz nawoływać do pokoju22. Klasztor powstał w starym budynku przyległym do muru byłego obozu Auschwitz I, niedaleko celi śmierci św. Maksymiliana.
Strona: 1 2 3 4 5 > >>

Kontakt


Krakowska Fundacja
Centrum Dialogu i Modlitwy
w Oświęcimiu
ul. M. Kolbego 1, 32-602 Oświęcim

tel.: +48 (33) 843 10 00
tel.: +48 (33) 843 08 88
fax: +48 (33) 843 10 01

Dział Edukacyjny: education@cdim.pl
Recepcja: reception@cdim.pl

GPS: 50.022956°N, 19.19906°E

Facebook

Realizacja: Wdesk
2017 - 2022 © Centrum Dialogu i Modlitwy w Oświęcimiu Polityka cookies RODO
zamknij
Ten serwis, podobnie jak większość stron internetowych wykorzystuje pliki cookies. Dowiedz się więcej o celu ich używania i zmianie ustawień cookie w przeglądarce. Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na używanie cookie, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki. | Polityka cookies