Centrum Dialogu i Modlitwy w Oświęcimiu

Książka BÓG I AUSCHWITZ

Książka gromadzi teksty dotyczące trzech ważnych wydarzeń roku 2006 w Centrum Dialogu i Modlitwy w Oświęcimiu: seminarium poświęconego Edycie Stein (9 maja), wizyty Papieża Benedykta XVI (28 maja) oraz seminarium „Obecność Boga w mrokach dziejów” (23-24 listopada).

 


t362d


BÓG I AUSCHWITZ
O Edycie Stein, wizycie Papieża Benedykta XVI i Bogu w mrokach dziejów

Red. M. Deselaers, L. Łysień, J. Nowak.
Wyd. UNUM, Kraków, 2007.

 

 

Spis treści

 

Przedmowa Ks. Kard. Waltera Kaspera
Przedmowa Ks. Kard. Stanisława Dziwisza
Wstęp

CZĘŚĆ I. ŚW. EDYTA STEIN

 

WACŁAW DŁUGOBORSKI
Działalność polityczna Edyty Stein w latach 1918-1919

ANNA GRZEGORCZYK
Wpływ myśli Edyty Stein na filozofię XXI wieku

MARIAN ZAWADA OCD
Znaczenie Edyty Stein dla współczesnej duchowości

STANISŁAW KRAJEWSKI
Sprawa Edyty Stein

ROMUALD JAKUB WEKSLER-WASZKINEL
Edyta Stein jako wyzwanie

MANFRED DESELAERS
Edyta Stein i odpowiedzialność Kościoła

 

CZĘŚĆ II. BENEDYKT XVI

 

KARD. STANISŁAW DZIWISZ
Słowa powitania papieża Benedykta XVI w Centrum Dialogu i Modlitwy w Oświęcimiu 28 maja 2006 roku

Modlitwa ekumeniczna w Birkenau 28 maja 2006 roku

Przemówienie papieża Benedykta XVI w Auschwitz-Birkenau
28 maja 2006 roku

MANFRED DESELAERS
Znaczenie dwóch wizyt papieskich w Auschwitz


CZĘŚĆ III. BÓG W MROKACH DZIEJÓW

 

JOANNA BARCIK
Wymagająca obecność Boga

GRZEGORZ CHRZANOWSKI OP
Tradycyjna teodycea wobec Auschwitz
– św. Tomasz i Hannah Arendt

MANFRED DESELAERS
Bóg a zło. Rozważania antropologiczno-teologiczne

ZBYSZEK DYMARSKI
Mówić o Bogu czy o człowieku

JAN ANDRZEJ KŁOCZOWSKI OP
Czy Bóg cierpiał w Auschwitz? Gdzie był Bóg w tamtych dniach?
Dlaczego milczał?

LESZEK ŁYSIEŃ
W półmroku dwuznaczności. Migotliwy sposób obecności Boga w piekłach stworzonych przez człowieka

PIOTR SIKORA
Mroki obecności Boga

KAROL TARNOWSKI
Odpowiedzialność Boga – odpowiedzialność człowieka

KRZYSZTOF WIECZOREK
Czy naprawdę będziecie jak Bóg? Poszukiwanie sensu cierpienia
jako walka człowieka z Bogiem

Dyskusja panelowa na temat Jakim językiem mówić o złu?

 


Wstęp

Niniejszy zbiór, który oddajemy w ręce Czytelnika, gromadzi teksty dotyczące trzech ważnych wydarzeń roku 2006 w Centrum Dialogu i Modlitwy w Oświęcimiu: seminarium poświęconego Edycie Stein  (9 maja), wizyty Papieża Benedykta XVI (28 maja) oraz seminarium „Obecność Boga w mrokach dziejów” (23-24 listopada).

Kiedy zaczynaliśmy przygotowywać seminaria, jeszcze nie wiedzieliśmy, że odwiedzi nas Papież. Tak się jednak szczęśliwie złożyło, że wszystkie trzy wydarzenia łączą się w całość, która staje się świadectwem tego, o czym Benedykt XVI mówił:

"Bogu niech będą dzięki, że oczyszczanie pamięci, do którego wzywa nas to miejsce, rodzi tu także wiele inicjatyw, które mają na celu przeciwstawianie się złu i przyczynianie się do budowania dobra. Przed chwilą miałem okazję pobłogosławić Centrum Dialogu i Modlitwy. [...] Możemy więc mieć nadzieję, że z miejsca kaźni będzie wyrastać i dojrzewać konstruktywna refleksja, i że pamięć przeszłości pomoże przeciwstawiać się złu i sprawiać, że zatryumfuje miłość.”

Powstanie tej książki jest świadectwem tego, że wsłuchaliśmy się w głos Ziemi Oświęcimskiej świadomi odpowiedzialności, do której nas wzywa. Jest także znakiem nadziei, że z pamięci bardzo trudnej przeszłości może wyrastać dobro.

Nasza wiara w obliczu Auschwitz staje przed wyzwaniem, którym są świadectwa ofiar. Są one bardzo różne. Jednym z najważniejszych świadectw stał się w ostatnich latach głos Edyty Stein, siostry Karmelu Teresy Benedykty od Krzyża, która zginęła w Auschwitz z powodu żydowskiego pochodzenia. Kościół Katolicki ogłosił ją błogosławioną (1987), świętą (1998) i współpatronką Europy (1999). Aby lepiej rozumieć znaczenie tej ważnej postaci, również w kontekście dialogu chrześcijańsko-żydowskiego, we współpracy z Państwowym Muzeum Auschwitz-Birkenau i Krakowską Prowincją Karmelitów Bosych, zorganizowaliśmy seminarium jej poświęcone. Stało się ono okazją do spotkania wielu reprezentantów polskiej myśli związanych, także instytucjonalnie, z dziełem i osobą Patronki Europy . Profesor Wacław Długoborski, były więzień obozu Auschwitz-Birkenau i długoletni kierownik działu historycznego Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu, przedstawił mało znany okres politycznego zaangażowania młodej studentki w Breslau/Wrocławiu w latach przed pierwszą wojną światową. Profesor Anna Grzegorczyk, dyrektorka Centrum Badań im. Edyty Stein w Poznaniu, przeanalizowała wpływ myśli Edyty Stein na współczesną filozofię. Karmelita ojciec doktor Marian Zawada, dyrektor Centrum Kultury Duchowej im. św. Edyty Stein „Communio Crucis” w Krakowie, mówił o jej znaczeniu dla duchowości chrześcijańskiej. Profesor Stanisław Krajewski, współprzewodniczący Polskiej Rady Chrześcijan i Żydów z Warszawy, przedstawił żydowską perspektywę na „sprawę Edyty Stein”. Ksiądz doktor Jakub-Romuald Weksler-Waszkinel, ocalały z Zagłady, obecnie wykładowca filozofii na Katolickim Uniwersytecie w Lublinie, mówił o postaci Edyty Stein jako wyzwaniu dla pamięci Kościoła w kontekście dialogu chrześcijańsko-żydowskiego. Ksiądz doktor Manfred Deselaers z Centrum Dialogu i Modlitwy w Oświęcimiu przedstawił aspekty odpowiedzialności Kościoła w związku z listem Edyty Stein do papieża Piusa XI.

Wizyta papieża Benedykta XVI w Centrum Dialogu i Modlitwy w Oświęcimiu miała dla nas ogromne znaczenie. Między wizytą „polskiego” papieża Jana Pawła II (1979) i „niemieckiego” papieża zawiera się cała epoka trudnego dialogu chrześcijańsko-żydowskiego, który  wciąż pozostaje wyzwaniem dla obu stron. Z tego powodu kilka lat temu powstało Centrum Dialogu i Modlitwy w Oświęcimiu. Jan Paweł II błogosławił początki tego dzieła. Wizyta Papieża Benedykta XVI i jego błogosławieństwo, również dla Sióstr Karmelitanek, stała się potwierdzeniem sensu tego dzieła i wyzwaniem, aby nadal rozwijać działanie na rzecz pojednania, pokoju i nadziei. Pamięć serdecznego przebiegu tego spotkania  bardzo nam w tym pomaga.

Mówić o Bogu w obliczu Auschwitz nie jest łatwo. Podczas wizyty w byłym obozie papież Benedykt XVI właśnie tak rozpoczął swoje przemówienie: "Mówić w tym miejscu kaźni i niezliczonych zbrodni przeciwko Bogu i człowiekowi, nie mających sobie równych w historii, jest rzeczą prawie niemożliwą. To przemówienie poprzedzone zostało długim milczeniem. I modlitwą. Ale także  modlitwa nie przychodzi tu łatwo: W miejscu takim jak to, brakuje słów, a w przerażającej ciszy serce woła do Boga: Panie, dlaczego milczałeś? Papież spotkał się z byłymi więźniami. To właśnie więź z nimi, miłość i solidarność z ofiarami, objawia rozległy sens i perspektywę modlitwy. W tej ciszy chylimy czoło przed niezliczoną rzeszą ludzi, którzy tu cierpieli i zostali zamordowani. Cisza ta jest jednak głośnym wołaniem o przebaczenie i pojednanie, modlitwą do żyjącego Boga, aby na to nie pozwolił nigdy więcej."

Pomysł zorganizowania seminarium zatytułowanego „Obecność Boga w mrokach dziejów” zrodził się w sercach osób, które są związane z Ziemią Oświęcimską. Doktor Joanna Barcik, wnuczka byłego więźnia, wieloletniego kustosza i wicedyrektora Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau, Tadeusza Szymańskiego, często odwiedzała swojego dziadka, który do końca życia mieszkał na terenie byłego obozu. Ksiądz doktor Leszek Łysień przez kilka lat był wikarym w parafii NMP Królowej Polski, mieszkając tuż obok byłego obozu Birkenau. Inicjatywa ich przyjaciela, księdza Manfreda Deselaersa, który od ponad 10 lat pracuje w Centrum Dialogu i Modlitwy w Oświęcimiu, była dla nich inspiracją. Czując ciężar i wyzwanie pytań płynących do nas z tego miejsca, chcieliśmy wyrazić potrzebę szukania odpowiedzi, a także rysowania perspektywy nadziei. We współpracy z Katedrą Filozofii Religii Wydziału Filozoficznego PAT w Krakowie zorganizowaliśmy zatem seminarium, które zgromadziło filozofów i teologów z Krakowa, Gdańska, Bielska-Białej, Katowic i innych polskich miast. Ważną częścią wspólnie spędzonego czasu, rozmów i dyskusji u progu Auschwitz była medytacja drogi krzyżowej na terenie byłego obozu Birkenau, która ponownie uświadomiła nam wagę milczenia i wsłuchiwania się w głos świadków. Słysząc go, trzeba filozofować inaczej.

Prelegenci – filozofowie podjęli próbę – świadomi głęboko ułomności języka i ogromnych trudności, jakie temat przysparza, posiłkując się myślą m.in. E. Levinasa, E. Fackenheima, H. Arendt, H. Jonasa – zmierzenia się z pytaniami wyrastającymi z samego serca bólu i grozy dziejowych mroków. Gdzie był Bóg – gdzie jest – wszechmocny, miłosierny, dobry, kochający – gdy erupcja zła sięga zenitu, gdy wszystko zdaje się pogrążać w otchłani bezduszności i przypadkowości? Czy w takich momentach świat i życie w nim nie wydają się szekspirowską „powieścią idioty, głupią, wrzaskliwą i nic nie znaczącą”? Jakiego trzeba spojrzenia, aby w takiej sytuacji nie poddać się niweczącej sile mrocznej rozpaczy, dekretując radykalny bezsens wszystkiego? Może takiego, o jakim pisał ks. K. Michalski: „Skoro tylko spojrzałem w otaczającą pożogę, nie trudno było dojrzeć w jej płomieniach dwie od wieków pracujące siły miłości i nienawiści.”

Ks. Manfred Deselaers                           Ks. Leszek Łysień


--------------------------
25,- PLN
Wydawnictwo UNUM
31-002 Kraków · ul. Kanonicza 3
tel./faks +48 (12) 422 56 90
e-mail: unum@ptt.net.pl

Księgarnia internetowa m.in.
www.poczytaj.pl

Kontakt


Krakowska Fundacja
Centrum Dialogu i Modlitwy
w Oświęcimiu
ul. M. Kolbego 1, 32-602 Oświęcim

tel.: +48 (33) 843 10 00
tel.: +48 (33) 843 08 88
fax: +48 (33) 843 10 01

Dział Edukacyjny: education@cdim.pl
Recepcja: reception@cdim.pl

GPS: 50.022956°N, 19.19906°E

Facebook

Realizacja: Wdesk
2017 © Centrum Dialogu i Modlitwy w Oświęcimiu Polityka cookies
zamknij
Ten serwis, podobnie jak większość stron internetowych wykorzystuje pliki cookies. Dowiedz się więcej o celu ich używania i zmianie ustawień cookie w przeglądarce. Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na używanie cookie, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki. | Polityka cookies