Centrum Dialogu i Modlitwy w Oświęcimiu

2017.04.07 do 09 Konferencja „Ekumenizm męczenników”

Z okazji Jubileuszu 500 - lecia Reformacji zapraszamy na Konferencję organizowaną  przez  Centrum Dialogu i Modlitwy w Oświęcimiu: „Ekumenizm męczenników” 7-9.04.2017

 

Pamięć wydarzeń 500 lat Reformacji przypomina nam niestety kłótnie i podziały, ale także głębokie szukanie woli Boga.
Chcemy się w tych dniach refleksji skupić na szukaniu tego, co nas łączy najbardziej:
świadectwa życia dla zbawczej nadziei, którą nam daje Bóg w Chrystusie Jezusie.

Podczas nabożeństwa "Ekumeniczne Wspomnienie Świadków Wiary XX wieku" 7 maja 2000 r. w  rzymskim Koloseum
papież Jan Paweł II mówił do przedstawicieli różnych Kościołów:

"Drodzy bracia i siostry, cenne dziedzictwo, jakie przekazali nam ci mężni świadkowie, jest wspólnym skarbem wszystkich Kościołów i wszystkich Wspólnot kościelnych. To dziedzictwo przemawia donioślejszym głosem niż podziały. Ekumenizm męczenników i świadków wiary jest najbardziej przekonujący; wskazuje drogę jedności chrześcijanom XXI wieku. Jest to dziedzictwo krzyża przeżywane w świetle Paschy: dziedzictwo, które wzbogaca i wspomaga chrześcijan, wchodzących w nowe tysiąclecie."

 

meczennicy

 

 

PROGRAM KONFERENCJI

 

Piątek, 7.04       

19.30       Wprowadzenie : ks. dr Manfred Deselaers

20.00       Religie w Obozie Auschwitz - Birkenau, Teresa Wontor-Cichy,
               Centrum Badań PM Auschwitz-Birkenau w  Oświęcimiu

 

Sobota, 8.04

WYKŁADY – sala Oratorium

Powitanie uczestników  konferencji : ks. Dyrektor Jan Nowak

8.00-9.00      Protestancka Perspektywa Teologii Męczeństwa
                    ks. dr Volker Haarmann, Kościół Ewangelicki w Nadrenii, Niemcy

9.00-10.00    Rzymsko-Katolicka Perspektywa Teologii Męczeństwa
                    dr Joanna Barcik , Uniwersytet Papieski  Jana Pawła II w Krakowie, Wydział Filozoficzny

10.00-10.30  Przerwa

10.30-11.00  Greko-Katolicka Perspektywa Teologii Męczeństwa
                   Switlana Hurkina, Ukraiński Uniwersytet Katolicki we Lwowie, Wydział Historii Kościoła

11.30-12.30  Prawosławna Perspektywa Teologii Męczeństwa
                   prof. Marek Kita, Papieski Uniwersytet Jana Pawła II w Krakowie, Wydział Teologiczny

14.00           Medytacja Drogi Krzyżowej na terenie byłego obozu  Auschwitz -  Birkenau

16.30           Msza Św. w kościele pw. Matki Bożej Królowej Polski w Brzezince

20.00           Świadectwo o Męczeństwie w Syrii
                   Marta Titaniec - Projekty Zagraniczne Caritas Polska

 

Niedziela Palmowa , 9.04

9.00             Msza Św. w Karmelu

11.00           Wykład Chrześcijańska Teologia Męczeństwa Wobec Żydowskiego Shoah
                   ks. prof. Łukasz Kamykowski , Papieski Uniwersytet Jana Pawła II, Instytut Teologii Fundamentalnej,
                   Ekumenii i Dialogu  w Krakowie.

12.30           Podsumowanie

 

Koszt:  150 zł (udział w konferencji, noclegi i wyżywienie)

 

ZGŁOSZENIE UDZIAŁU W KONFERENCJI

PROGRAM KONFERENCJA

PLAKAT KONFERENCJA


Zgłoszenia przyjmujemy do dnia 31 marca 2017
Uczestnicy mogą otrzymać zaświadczenie potwierdzające udział w konferencji.

Centrum Dialogu i Modlitwy w Oświęcimiu
Ul. Kolbego 1; 32-602 Oświęcim
Tel.: +48 33 8431000
edukacja@cdim.pl
www.cdim.pl

 

Dofinansowanie:


Konsulat Generalny Niemiec w Krakowie

logoDe

 

Partnerzy:

Państwowe Muzeum
Auschwitz-Birkenau
w Oświęcimiu

      Instytut Teologii Fundamentalnej,
Ekumenii i Dialogu Papieskiego Uniwersytetu
im. Jana Pawła II w Krakowie

image001

       image003

 

 

Oświęcim: konferencja „Ekumenizm męczenników”

Relacja:

  • 9 kwietnia 2017, Robert Karp

Z okazji jubileuszu 500-lecia reformacji w Centrum Dialogu i Modlitwy w Oświęcimiu (CDiM) w dniach od 7 do 9 kwietnia odbyła się wielkopostna konferencja „Ekumenizm męczenników”. W wydarzeniu wzięli udział wykładowcy z Polski, Niemiec i Ukrainy, którzy przedstawili poszczególne perspektywy teologii męczeństwa – katolicką, protestancką, grekokatolicką i prawosławną. Autorzy wykładów zajmują się historią Kościołów oraz są praktykami dialogu ekumenicznego.

1

Ks. dr Volker Haarmann z Kościoła ewangelickiego w niemieckiej Nadrenii zwrócił uwagę, że nurt reformacji w Kościele zainicjowany przez Marcina Lutra w dużej mierze przyczynił się, poprzez swe antyjudaistyczne modele interpretacji Pisma Świętego, do rozpowszechnienia antysemityzmu. Przypomniał, że niesławny traktat Lutra “Von den Juden und ihren Lügen” z 1542 roku wprost określał Żydów jako „bluźnierców” i nawoływał do zburzenia ich domów i świątyń.

Uczony przypomniał, że Synod Ewangelickiego Kościoła w Niemczech (EKD) w listopadzie 2015 roku napiętnował postawę Lutra, która, jak zauważył ks. Harmann, w późniejszych czasach dostarczała „amunicji” do antysemickiej retoryki niemieckich nazistów. Synodałowie uznali, że poglądy Lutra na judaizm stoją w sprzeczności z wiarą w Boga, który objawił się w Jezusie-Żydzie.

2

Przypominając życie i główne myśli wybitnego teologa ewangelickiego Dietricha Bonhoeffera, który zginął 9 kwietnia 1945 r. w niemieckim obozie koncentracyjnym w Flossenburgu, ks. Harmann szczegółowo analizował teologiczne przesłanki, jakie doprowadziły duchownego do zgody na męczeństwo. Zauważył, że używane przez myśliciela pojęcie „Stellvertretung”(bycie w miejsce drugiego) jest kluczowe dla zrozumienia postawy wiążącej się z zastosowaniem idei Ewangelii do konkretnej rzeczywistości świata.

Jak podkreślił prelegent, postawa „bycia w miejsce drugiego” „opisuje, kim Chrystus jest dziś w świecie, co robi Chrystus i czego On od nas oczekuje; rozpoznajemy Chrystusa, kiedy wchodzimy w interakcję z bliźnim”. Według niemieckiego gościa, postawę sprzeciwu wobec zła, jaką reprezentował Bonhoeffer, cechuje chęć trwania przy Chrystusie w imieniu „tych najmniejszych”.

Opisując dziedzictwo Bonhoeffera, ks. Haarmann cytował m.in. amerykańskiego pastora Reinholda Niebhura, dla którego historia niemieckiego teologa, który poniósł śmierć za swe przekonania, należy do kanonu współczesnych dziejów apostolskich.

Zdaniem ks. Haarmanna, zarówno Dietrich Bonhoeffer jak i amerykański kaznodzieja i przywódca religijny Martin Luther King Jr. ilustrują postawy chrystocentryczne, oparte na przekonanie, że „Kazanie na Górze” zawiera przykazania, których trzeba przestrzegać w życiu codziennym.

Z kolei dr Joanna Barcik z wydziału filozoficznego Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie w referacie „Zwycięstwo człowieka w nieludzkim miejscu”, poświęconemu o. Maksymilianowi Marii Kolbemu, przyznała, że inspiracją do refleksji była myśl jednego z uczestników spotkań naukowców z Janem Pawłem II w Castelgandolfo, niedawno zmarłego, Krzysztofa Michalskiego.

„Czy potrafilibyśmy odkryć to w sobie, gdyby wśród nas nie zdarzał się czasem ktoś, kto potrafi tak żyć, ktoś z innego świata? Ktoś, kto widzi tylko dobro, także w gównie i w błocie, kto reaguje tylko dobrem, wszystko jedno, co mu się zdarza?” – cytowała na wstępie słowa autora „Esejów o Bogu i śmierci”.

„Kiedy bowiem rzymski katolik myśli o męczeństwie, zwłaszcza w tym miejscu, to przed oczami staje mu przede wszystkim postać tego franciszkanina, niedającego spokoju nie tylko teologom, ale także filozofom. Jego portret wisiał nad biurkiem ks. Józefa Tischnera, w 1956 roku ks. Franciszek Blachnicki poprosił o urlop naukowy. Nie udał się jednak na KUL, ani do innej placówki naukowej, ale wyjechał do Niepokalanowa. Przebywał tam prawie rok, uczestnicząc w życiu franciszkańskiej wspólnoty i studiując spuściznę duchową Maksymiliana Kolbego” – przypomniała filozof religii.

Do kluczowych pojęć swego wystąpienia na temat męczeństwa dr Barcik zaliczyła dar, świadectwo i nadzieję. „Nadzieja wydaje się kluczowa również wtedy, gdy mamy na serio mówić o ‘użyźnianiu’ ziemi krwią męczenników. Gdy zabraknie nadziei, sama krew nic nie zdziała, tak, jakby nadzieja była glebą, na której dopiero coś może wyrosnąć. Myślę w tej chwili o sytuacji, w jakiej zostali postawieni jezuici w Japonii w historii opisanej przez Shūsaku Endō, a przeniesionej na ekran przez Martina Scorsese” – zauważyła przypominając, że Shūsaku Endō gościł w 1976 m.in. w Oświęcimiu, gdzie spotkał się z byłymi więźniami Auschwitz, a następnie napisał kilka esejów o Maksymilianie.

Prelegentka podzieliła się spostrzeżeniem, że męczennik „świadczy całym sobą, że najgłębszy sens bycia człowiekiem polega na nieustannym przekraczaniu siebie, rezygnacji z siebie aż do poświecenia tego, co wydawałoby się najcenniejsze”.

„Świadczy, że jest w człowieku wymiar transcendencji, że nawet zstąpienie do piekieł nie musi tam się skończyć, że jest droga wyjścia. Taki świadek jest całkowicie solidarny z tymi, którzy tkwią w tym piekle, a z drugiej strony ukazuje perspektywę zwycięstwa tam, gdzie żadnej nadziei nie widać” – dodała.

Zacytowała na koniec ks. Józefa Tischnera: „Takiego świadectwa człowiekowi, jakie swym uczynkiem dał o. Kolbe, nie dał żaden współczesny kierunek filozofii człowieka. Heidegger mówi: ‘człowiekowi w jego byciu chodziło o własne bycie’. Sartre mówi: ‘drugi to piekło’. Lévi-Strauss mówi: ‘piekło jest we mnie’. Inny strukturalista mówi: koniec człowieka’. A my mamy Kolbego”.

Grekokatolicką perspektywę męczeństwa przedstawiła Switlana Hurkina, historyk i wykładowca z Ukraińskiego Uniwersytetu Katolickiego we Lwowie. Uczona przybliżyła życie i dzieło niektórych męczenników sowieckiego systemu. Przypomniała przy okazji myśl bp. Borysa Gudziaka, założyciela i rektora Ukraińskiego Uniwersytetu Katolickiego. Duchowny ów podkreślił, że od męczenników, którzy cierpieli i ginęli w sowieckich więzieniach i obozach pracy wciąż można się sporo nauczyć w XXI wieku, pod warunkiem tylko, że zechcemy na nich patrzeć.

Prelegentka przypomniała m.in. postać bł. Emiliana (Omeliana) Kowcza, urodzonego na Huculszczyźnie w 1884 r. proboszcza parafii w Peremyślanach koło Lwowa, który uratował grupę Żydów, prowadzoną przez niemieckich esesmanów na egzekucję poprzez spalenie żywcem. Kapłan trafił do obozu na Majdanku, gdzie pełnił posługę duszpasterską wśród współwięźniów różnych narodowości i wyznań. Zmarł w obozowym szpitalu w lutym 1944 r., a jego ciało spalono w krematorium.

Hurkina analizowała postawę bł. Grzegorza Chomyszyna, greckokatolickiego biskupa stanisławowskiego, zakatowanego w 1945 roku na śmierć przez NKWD. Wspomniała też postać bł. Zenobiusza Kowalika, greckokatolickiego redemptorystę, który prowadził misje wśród wyznawców prawosławia na Wołyniu. Po sowieckiej agresji został aresztowany w 1940 roku. Był więziony i torturowany w więzieniu na Brygidkach, następie zabity przez ukrzyżowanie.

Autorka wykładu przybliżyła życiorysy innych duchownych greckokatolickich wyniesionych na ołtarze 27 czerwca 2001 przez Jana Pawła II: bł. Mikołaja Czarneckiego CSsR, bł. Klemensa Szeptyckiego MSU – archimandryty, który zmarł w więzieniu we Włodzimierzu nad Klaźmą, bł. Teodora Romżę – biskupa Rusińskiej Cerkwi Greckokatolickiej, ordynariusza eparchii mukaczewskiej, zamordowanego na polecenie NKWD w ramach akcji likwidowania katolicyzmu obrządku bizantyjskiego na Zakarpaciu.

W kolejnym wykładzie prof. Marek Kita z Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie zaprezentował teologiczną perspektywę męczeństwa w świetle prawosławia. „Prezentacja taka przez chrześcijanina tradycji zachodniej wymaga szczególnej ostrożności i pokory. Podjąłem się tego zadania na prośbę organizatorów naszej konferencji, w związku z zaistniałą niemożnością przybycia i wystąpienia tutaj reprezentanta Kościoła prawosławnego” – zastrzegł teolog.

W swym wykładzie prezentując podstawowe pojęcia składające się na teologie męczeństwa w prawosławiu, zwrócił uwagę, na niezwykle znaczący „w hagiograficznej pamięci Kościoła prawosławnego” czas konfrontacji z reżimami wojującego ateizmu, na których czele stanęła komunistyczna Rosja.

„Epoka komunizmu w Rosji oraz innych krajach Europy środkowo-wschodniej wzbogaciła prawosławne martyrologium o wielu nowo-męczenników, a w prawosławnej świadomości pozostawiła pamięć o rzeszy męczenników anonimowych” – dodał. Przybliżył w ramach swego wystąpienia dwie postaci: gruzińskiego duchownego prawosławnego, św. Grzegorza Peradze – profesora Uniwersytetu Warszawskiego, który zginął męczeńską śmiercią w niemieckim obozie koncentracyjnym w Auschwitz, oraz św. Marię Skobcową, prawosławną mniszkę, która zginęła w 1945 roku w niemieckim obozie w Ravensbrück.

Profesor zauważył, że przekazy dotyczące śmierci tych dwojga dowodzą, że zostali zapamiętani jako osoby doskonale empatyczne i ofiarne. „Historie męczeństwa obojga przywołanych świętych kojarzą się oczywiście z heroicznym postępkiem ojca Maksymiliana Kolbego i wspólnie z tym świadectwem syna siostrzanego Kościoła wydają się kreślić wizję jeszcze jednego, specyficznego typu świadectwa krwi – w którym wyznanie wiary w Chrystusa przekłada się na konkretny akt miłości bliźniego, spełniony w ekstremalnych warunkach” – konkludował teolog.

Wśród autorów wykładów była także Teresa Wontor-Cichy z Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu, która opowiedziała o tym, jakie religie reprezentowali więzieni w obozie Auschwitz-Birkenau.

Dyrektor Międzywydziałowego Instytutu Ekumenii i Dialogu oraz kierownik katedry chrystologii wydziału teologicznego Uniwersytetu Jana Pawła II w Krakowie ks. prof. Łukasz Kamykowski przybliżył chrześcijańską teologię męczeństwa wobec żydowskiego Shoah.

Świadectwo męczeństwa w Aleppo przedstawiła MartaTitaniec – kierowniczka działu projektów zagranicznych w Caritas Polska i sekretarz Polskiej Rady Chrześcijan i Żydów.

Odbyła się także „Medytacja Drogi Krzyżowej” na terenie byłego obozu niemieckiego Auschwitz II -Birkenau. W przylegającym do Centrum Dialogu oświęcimskim Karmelu, sprawowana była Liturgia Niedzieli Palmowej.

3

Jak wyjaśnił dyrektor CDiM ks. Jan Nowak, tytuł oświęcimskiej konferencji nawiązywał do słów, jakie wypowiedział Jan Paweł II podczas nabożeństwa „Ekumeniczne Wspomnienie Świadków Wiary XX wieku” 7 maja 2000 r. w rzymskim Koloseum. „Papież mówiąc do przedstawicieli różnych Kościołów, podkreślił wtedy, że cenne dziedzictwo, jakie przekazali nam ci mężni świadkowie, jest wspólnym skarbem wszystkich Kościołów i wszystkich wspólnot kościelnych” – dodał duchowny.

Jeden z pomysłodawców spotkania ks. Manfred Desealaers z CDiM zauważył natomiast, że pamięć wydarzeń 500 lat Reformacji przypomina o kłótniach i podziałach, ale także motywuje do głębokiego szukania woli Boga. „Chcieliśmy się w tych dniach refleksji skupić na szukaniu tego, co nas łączy najbardziej: świadectwa życia dla zbawczej nadziei, którą nam daje Bóg w Chrystusie Jezusie” – dodał.

Celem konferencji było m.in. budowanie dialogu Wschód-Zachód w perspektywie Ekumenizmu Męczenników. „Dziedzictwo świadków wiary XX wieku, którzy płacili swoim życiem w obronie podstawowych wartości, powinno być fundamentem dla jedności Europy” – podkreślili organizatorzy konferencji.

Żródło: http://diecezja.bielsko.pl/aktualnosci/oswiecim-konferencja-ekumenizm-meczennikow/

Fot. Centrum Dialogu i Modlitwy

4

5

6

7

8

 

Kontakt


Krakowska Fundacja
Centrum Dialogu i Modlitwy
w Oświęcimiu
ul. M. Kolbego 1, 32-602 Oświęcim

tel.: +48 (33) 843 10 00
tel.: +48 (33) 843 08 88
fax: +48 (33) 843 10 01

Dział Edukacyjny: education@cdim.pl
Recepcja: reception@cdim.pl

GPS: 50.022956°N, 19.19906°E

Facebook

Realizacja: Wdesk
2017 © Centrum Dialogu i Modlitwy w Oświęcimiu Polityka cookies
Ten serwis, podobnie jak większość stron internetowych wykorzystuje pliki cookies. Dowiedz się więcej o celu ich używania i zmianie ustawień cookie w przeglądarce. Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na używanie cookie, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki. | Polityka cookies